fa تحلیل داده‌های طولی چند مرکزی با استفاده از مدل چند سطحی برای بررسی ارتباط بین برنامه نوبت‌کاری و شاخص توده‌ بدنی در کارکنان شرکت‌های فولاد مبارکه و پلی‌اکریل اصفهان عمومى General پژوهشي Research <br> مقدمه و اهداف: امروزه نوبت&rlm;کاری در طولانی مدت می&rlm;تواند عامل تهدیدی در محیط کاری برای سلامت و ایمنی افراد محسوب شود. هدف از انجام این پژوهش، بررسی اثر برنامه نوبت&rlm;کاری بر شاخص توده بدنی در طول دوره زمانی مشخصی با استفاده از مدل چند سطحی بود.<br> روش کار: داده&rlm;های این مطالعه طولی مربوط به اطلاعات سالیانه نمونه&rlm;ای از کارکنان است، که در طول سال&rlm;های 89- 1386 در دو شرکت فولاد مبارکه و پلی‌اکریل اصفهان مورد پیگیری قرار گرفتند. برنامه نوبت&rlm;کاری شامل دو گروه روزکار و نوبت&rlm;کار چرخشی بود. برای تحلیل داده&rlm;ها و بررسی اثر متغیر نوبت&rlm;کاری بر شاخص توده بدنی با تعدیل اثر متغیرهای وضعیت تأهل، سابقه‌ی کار، سن، شرکت و سطح تحصیلات از مدل رگرسیون چند سطحی استفاده شد.<br> یافته‌ها: در این مطالعه از میان 1368 کارکنان شرکت&rlm;کننده، 3/42 درصد (578 نفر) روزکار و 7/57 درصد (790 نفر) نوبت&rlm;کار چرخشی بودند. میانگین (&plusmn; انحراف معیار) سن افراد به ترتیب در دو گروه روزکار و نوبت&rlm;کار چرخشی 66/8&plusmn;07/33 و 70/8&plusmn;31/33 سال بود. پس از کنترل عوامل مخدوشگر در مدل سلسله مراتبی دو سطحی، برنامه نوبت&rlm;کاری تأثیر آماری معنی‌داری بر شاخص توده بدنی نداشت (837/0=p). حدود 90 درصد از تغییرات کل، مربوط به کارکنان بود.<br> نتیجه‌گیری: با توجه به این&rlm;که در این پژوهش، رابطه‌ی آماری معنی‌داری بین برنامه نوبت&rlm;کاری و شاخص توده بدنی مشاهده نشد، بنابراین انجام یک مطالعه مشابه دیگر در دوره زمانی طولانی‌تر (بیش از 4 سال) و با در نظر گرفتن متغیرهای مخدوشگر بیش‌تر برای بررسی دقیق‌تر این ارتباط پیشنهاد می‌شود. Background and Objectives: Shift work could threaten health in the long term. The present research aimed to assess the association between shift work and body mass index (BMI) using the multilevel (hierarchical) model during a particular period of time.<br> Methods: The data of this longitudinal study were collected from a sample of Esfahan&rsquo;s Mobarakeh steel and Polyacryl companies personnel during 2008 to 2011. Shift work schedule included day work and rotational shift work. The multilevel regression model was utilized for analysing the data and assessing the effect of shift work on BMI by controlling confounding variables including marital status, work expectation, age, company, and educational level.<br> Results: In this study, of 1368 workers, 42.3% (n=578) and 57.7% (n=790) were day workers and rotating shift workers, respectively. The mean (&plusmn;SD) age of the day workers and rotating shift workers was 33.07 (&plusmn;8.66) years and 33.31 (&plusmn;8.70) years, respectively. After adjusting for&nbsp;confounding variables in a two-level hierarchical model, the association between shift work and BMI was not statistically significant (P=0.837). About 90% of total variation was related to personnel.<br> Conclusion: According to the results of the present study, no statistically significant relationship was found between shift work schedule and BMI. Thus, other similar studies with a longer follow up period (more than four years) and controlling more confounder factors are necessary to evaluate the relationship between shift work and BMI more accurately. شاخص توده بدنی, نوبت‌کاری, مرکز, تحلیل چند سطحی, داده طولی Body mass index, Shift work, Center, Multilevel analysis, Longitudinal data 346 355 http://irje.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-940-12&slc_lang=fa&sid=1 M Amini مائده امینی No PhD Student in Biostatistics, Department of Biostatistics, Faculty of Medical Sciences, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran دانشجوی دکترای تخصصی آمار زیستی، گروه آمار زیستی، دانشکده علوم پزشکی، دانشگاه تربیت مدرس، نهران، ایران A Kazemnejad انوشیروان کاظم نژاد kazem_an@modares.ac.ir Yes Professor of Biostatistics, Department of Biostatistics, Faculty of Medical Sciences, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran استاد آمار زیستی، گروه آمار زیستی، دانشکده علوم پزشکی، دانشگاه تربیت مدرس، نهران، ایران F Zayeri فرید زایری No Associate Professor of Biostatistics, Department of Biostatistics, Member of Proteomics Research Center, Faculty of Paramedical Sciences, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشیار آمار زیستی، گروه آمار زیستی، عضو مرکز تحقیقات پروتئومیکس، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، نهران، ایران M Gholami Fesharaki محمد غلامی فشارکی No Assistant Professor of Biostatistics, Department of Biostatistics, Faculty of Medical Sciences, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran استادیار آمار زیستی، گروه آمار زیستی، دانشکده علوم پزشکی، دانشگاه تربیت مدرس ، تهران، ایران