Iranian Journal of Epidemiology

fa عوامل تعیین کننده بهره مندی از مراقبت های دندانی برای کودکان زیر 6 سال: مطالعه ای بر اساس مدل رفتاری اندرسن Determinants of Dental Care Utilization for Children Under Six: A Study Based on Andersen’s Behavioral Model تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">مقدمه و اهداف: بهره‌مندی به‌موقع از خدمات دندانپزشکی در دوران کودکی نقش مهمی در حفظ سلامت دندان‌های شیری و پیشگیری از مشکلات مرتبط با رشد فک، تغذیه، تکلم و سلامت روانی دارد. مراجعه منظم به دندانپزشک می‌تواند از پوسیدگی زودهنگام دندان‌ها و عوارض مرتبط با آن جلوگیری کند. مطالعه حاضر با هدف بررسی عوامل مؤثر بر بهره‌مندی از خدمات دندان‌های شیری از دیدگاه والدین، مبتنی بر مدل رفتاری اندرسن، انجام شد. روش کار: این مطالعه مقطعی- تحلیلی بر روی ۳۹۵ والد دارای کودک زیر شش سال مراجعه‌کننده به مراکز سلامت شهر سمنان در سال ۱۴۰۲ انجام گرفت. نمونه‌گیری به‌صورت تصادفی ساده و گردآوری داده‌ها از طریق پرسشنامه Hackey به‌صورت آنلاین انجام شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۶ و آزمون‌های مجذور کای و رگرسیون لجستیک صورت گرفت. یافته‌ها: درصد کمی از والدین از زمان مناسب اولین مراجعه دندانپزشکی آگاه بودند. تنها 45 درصد از والدین تنها در زمان بروز مشکل به دندانپزشک مراجعه کرده و ۳۶ درصد مراجعات دوره‌ای داشتند. همچنین ۶۲ درصد وضعیت مالی متوسط یا خوب و ۸۲ درصد بیمه پایه داشتند. عوامل مؤثر شامل تحصیلات مادر، دسترسی به خدمات، پوشش بیمه‌ای، منبع اطلاعات بهداشتی، و ویژگی فرد آموزش‌دهنده بود. افزایش بعد خانوار و تجربه رفتار نامناسب از سوی کادر درمان با کاهش مراجعات همراه بود. نتیجه‌گیری: برای ارتقای بهره‌مندی منظم از خدمات دندانپزشکی در کودکان، مداخلاتی در سطوح فردی و ساختاری شامل افزایش آگاهی والدین، آموزش توسط افراد اثرگذار، توسعه بیمه‌های دندانپزشکی و بهبود رفتار حرفه‌ای کادر درمان توصیه می‌شود.</div> <div></div> <div>Background and Objectives: Timely use of dental services in early childhood plays an essential role in maintaining the health of primary teeth and preventing complications related to jaw development, nutrition, speech, and mental well-being. Regular dental visits help prevent early childhood caries and its consequences. This study aimed to evaluate factors influencing the use of dental services for primary teeth from parents’ perspectives, based on Andersen’s Behavioral Model. Methods: This descriptive-analytical cross-sectional study was conducted in 2023 among 395 parents of children under six attending health centers in Semnan, Iran. Participants were selected using simple random sampling. Data were collected online via the Hackey questionnaire and analyzed using SPSS version 26 applying Chi-square tests and logistic regression. Results: A minority of parents were aware of the appropriate timing for the first dental visit. Forty-five percent sought care only when problems occurred, while 36% attended regular check-ups. Overall, 62% reported moderate to good financial status, and 82% had basic insurance coverage. Key determinants of dental attendance included maternal education, service accessibility, insurance coverage, health information sources, and the characteristics of the healthcare providers as an educator. Larger family size and negative experiences with healthcare staff were associated with reduced utilization. Conclusion: Interventions at individual and structural levels are needed to promote regular pediatric dental visits. Enhancing parental awareness, involving influential health personnel, expanding dental insurance, and fostering positive provider–parent interactions are recommended.</div> بهداشت دهان و دندان, دندان‌های شیری, والدین, مدل رفتاری اندرسن, مستعد کننده, قادر کننده Oral health, Primary teeth, Parents, Andersen’s behavioral model, Predisposing factors, Enabling factors 111 125 http://irje.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3306-2&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Gorji فاطمه گرجی gorji.f74@gmail.com No Master of Health Education and Health Promotion, Department of Health Education and Promotion, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran کارشناسی ارشد آموزش بهداشت و ارتقا سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Abolghasem Pourreza ابوالقاسم پوررضا abolghasemp@yahoo.com No Professor of Public Health, Department of Health Education and Promotion, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran استاد بهداشت عمومی، گروه آموزش و ارتقا سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Masud Yunesian مسعود یونسیان yunesian@tums.ac.ir No Professor of Epidemiology, Department of Environmental Health Engineering, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran AND Center for Air Pollution Research, Institute for Environmental Research, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran استاد اپیدمیولوژی، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران و مرکز تحقیقات آلودگی هوا، پژوهشکده محیط زیست، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Simin Zahra Mohebi سیمین زهرا محبی smohebbi@tums.ac.ir No Professor of Community Oral Health, Department of Community Oral Health, School of Dentistry, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran AND Research Center for Caries Prevention, Dental Research Institute, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran استاد سلامت دهان و دندان‌پزشکی اجتماعی، گروه سلامت دهان و دندان‌پزشکی اجتماعی، دانشکده دندان‌پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران و مرکز تحقیقات پیشگیری پوسیدگی دندان، پژوهشکده علوم دندان‌پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Mahnaz Ashourkhani مهناز آشورخانی ashoorkhani@tums.ac.ir Yes Associate Professor of Health Education and Promotion, Department of Health Education and Promotion, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran AND Community Based Participatory Research Center, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشیار آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، گروه آموزش و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران و مرکز پژوهش های سلامت مبتنی بر مشارکت جامعه، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران